Duruş bozukluğu, vücudun ayakta dururken, otururken veya hareket ederken olması gereken hizadan sapmasıdır. Öne kayan baş, içe dönük omuzlar, artmış sırt kamburluğu ve belirginleşen bel çukuru en tanıdık örneklerdir. Kemik yapısındaki bir hastalıktan değil, alışkanlık ve kas dengesizliğinden kaynaklanan postüral bozukluklar fizyoterapi programıyla ele alınır; yapısal bir eğrilik şüphesinde süreç hekim muayenesiyle başlar.
Duruş Bozukluğu Neden Olur ve Hangi Tipleri Vardır?
Postür, kasların birbirine karşı dengeli çalışmasıyla korunur. Bir kas grubu sürekli kısalı, karşısındaki grup ise sürekli uzamış ve zayıf kaldığında vücut yeni bir hizaya alışır. En sık görülen tipler şunlardır:
- İleri baş postürü: Kulak hizasının omuz hattının önüne geçmesi; uzun ekran ve telefon kullanımıyla ilişkilendirilir.
- Kifotik duruş: Üst sırtın yuvarlaklaşması ve omuzların öne kapanması.
- Lordotik duruş: Leğenin öne devrilmesiyle bel çukurunun derinleşmesi.
- Geriye yaslanmış (sway-back) duruş: Kalçanın öne itilip gövdenin geriye yaslanması.
- Düz sırt: Omurganın doğal kavislerinin azalması.
Bu tiplerin arkasında genellikle hareketsiz geçen uzun saatler, tek omuzda taşınan ağır çanta, zayıf derin karın ve kürek kemiği kasları, kısalmış göğüs ve kalça ön kasları yer alır. Büyüme atağındaki ergenlerde ve doğum sonrası dönemde de duruş değişiklikleri sık karşılaşılan bir durumdur.
Duruş Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Duruş bozukluğu çoğu zaman ağrıdan önce görünümle fark edilir; şikâyetler ise gün içinde yük biriktikçe belirginleşir. Tipik belirtiler şunlardır:
- Boyun arkasında ve omuz üstünde akşama doğru artan gerginlik
- İki kürek kemiği arasında yanma veya batma hissi
- Uzun oturma sonrasında belde yorgunluk ve kalkarken tutukluk
- Kafanın arkasından alına doğru yayılan gerilim tipi baş ağrısı
- Göğüs ön yüzündeki kasılma nedeniyle derin nefes alırken kısıtlılık hissi
- Aynada bir omzun ya da kalçanın diğerinden yüksek görünmesi
- Ayakkabı tabanlarının tek tarafta daha hızlı aşınması
Fizyoterapi Duruş Bozukluğunu Düzeltmede Nasıl Çalışır?
Program, ilk görüşmedeki duruş analizi ile başlar. Fizyoterapist çekül hattına göre baş, omuz, leğen ve diz hizasını önden, yandan ve arkadan inceler, kas uzunluğu ve kuvvet testleri yapar; hekim raporu veya görüntüleme sonucu varsa bunları da dikkate alır. Bu ilk değerlendirme genellikle 45-60 dakika sürer ve sonraki haftalarda ilerlemeyi karşılaştırmak için başlangıç kaydı oluşturur.
Tedavide kullanılan başlıca yöntemler ve amaçları şöyledir:
- Germe ve kuvvetlendirme egzersizleri: Kısalmış göğüs ve kalça ön kaslarını uzatırken derin boyun fleksörlerini ve kalça kaslarını güçlendirerek karşıt kas grupları arasındaki dengeyi yeniden kurar.
- Skapular stabilizasyon: Alt trapez ve serratus anterior gibi kürek kemiğini göğüs kafesine yakın tutan kasları çalıştırarak omuzların öne kapanmasını azaltmaya yöneliktir.
- Duruş egzersizleri: Kazanılan hizalamayı ayna ve sözlü geribildirimle oturma, ayağa kalkma ve yürüme gibi gündelik hareketlere taşır.
- Ergonomi eğitimi: Ekran yüksekliği, sandalye ayarı, klavye mesafesi ve çanta taşıma şekli gibi konularda kişinin kendi ortamına uygun düzenlemeler önerir.
Seanslar çoğunlukla 40-60 dakika arasında planlanır ve haftada iki ya da üç kez yapılır. Postüral programlar genellikle 6-12 hafta aralığında sürdürülür; seans aralarında her gün 10-15 dakikalık bir ev egzersizi rutini istenir. Değişimin hızı yaşa, bozukluğun ne kadar süredir var olduğuna ve egzersizlere düzenli devam edilmesine göre kişiden kişiye değişir.
Hangi Durumlarda Önce Hekime Gidilmeli?
Postüral şikâyetlerin çoğu kas kaynaklıdır, ancak bazı tablolar farklı bir nedenin araştırılmasını gerektirir. Aşağıdakilerden biri varsa egzersize başlamadan önce bir hekim değerlendirmesi önerilir:
- Öne eğilindiğinde sırtın bir tarafının diğerinden kabarık görünmesi (skolyoz şüphesi)
- Kamburluğun birkaç ay içinde hızla artması
- Dinlenmekle hafiflemeyen ve üç haftayı aşan sırt ya da bel ağrısı
- Yatarken şiddetlenen, uykuyu bölen ağrı
- Parmaklarda veya ayak tabanında his azalması, tutma gücünde ya da yürüyüşte zayıflama
- Düşme veya kaza sonrasında ortaya çıkan duruş değişikliği
Konya'da Duruş Bozukluğu İçin Fizyoterapist Seçerken Nelere Bakılmalı?
Şehirde fizyoterapistlerin en yoğun bulunduğu ilçeler Selçuklu, Karatay ve Meram olduğundan, bu bölgelerde veya yakınında yaşayanlar için haftada birkaç kez sürecek bir programa düzenli katılmak daha kolay planlanır. Sayfadaki uzman profillerini karşılaştırırken şu ölçütler karar vermenize yardımcı olur:
- Ortopedik rehabilitasyon veya postür alanında deneyim belirtilmiş mi?
- İlk değerlendirmede hangi ölçümlerin yapıldığı ve ilerlemenin nasıl kaydedildiği açıklanıyor mu?
- Ev egzersizleri yazılı veya görselli bir program olarak veriliyor mu?
- Çocuk ya da ergen için arıyorsanız pediatrik çalışma deneyimi var mı?
- Seans klinikte mi yoksa evde mi yapılacak; programın sıklığı günlük düzeninize uyuyor mu?