Ankara'da quadripleji fizyoterapisti

Quadripleji (tetrapleji), servikal omuriliğin C1–C8 segmentlerinden birindeki yaralanma ya da hastalık sonrasında hem kolları hem bacakları etkileyen hareket ve duyu kaybıdır. Fizyoterapi bu tabloda korunmuş kasları en verimli biçimde kullanmayı, solunumu desteklemeyi ve günlük yaşamda bağımsızlığı artırmayı amaçlar. Yaralanma seviyesini ve tanıyı hekim belirler; rehabilitasyon programı bu bilgi üzerine kurulur.

Quadripleji Nedir, Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar?

Travmatik nedenler arasında trafik kazaları, yüksekten düşme, sığ suya baş üstü atlama ve temas sporlarındaki boyun yaralanmaları öne çıkar. Omurilik tümörleri, transvers miyelit ve ileri servikal miyelopati gibi travma dışı durumlar da benzer bir klinik tablo oluşturur. Lezyonun ciddiyeti ASIA Bozukluk Ölçeği (AIS) ile A'dan E'ye derecelendirilir: A tam lezyonu, B, C ve D ise farklı düzeylerde korunmuş duyu ve motor işlevi gösterir.

Nörolojik seviye, rehabilitasyonda hangi hedeflerin gerçekçi olduğunu belirleyen ana ölçüttür. C5 seviyesindeki bir kişi dirseğini bükebilirken bilek hareketi sınırlıdır; C6'da bilek kaldırma korunur ve tenodez kavrama mümkün hâle gelir; C7'de dirsek açma kası (triseps) devreye girdiği için transferlerde kollarla itme kolaylaşır.

Quadriplejide Hangi Fizyoterapi Yöntemleri Uygulanır?

Program, kişinin AIS derecesine, spastisite düzeyine ve solunum kapasitesine göre aşağıdaki yöntemlerden oluşturulur:

• Solunum fizyoterapisi: Diyafram egzersizleri, asiste öksürük teknikleri ve inspiratuar kas eğitimi; karın kasları çalışmadığı için balgam atma desteği önceliklidir.
• Eklem hareket açıklığı egzersizleri: Pasif ve aktif-asistif hareketlerle omuz, el ve ayak bileğinde kontraktür gelişimi önlenir.
• Pozisyonlama ve basınç yarası önleme: Yatakta düzenli pozisyon değişimi, oturmada ağırlık kaydırma alışkanlığı kazandırılır.
• Spastisite yönetimi: Uzun süreli germe, istirahat ortezleri ve uygun pozisyonlama kullanılır.
• Kuvvetlendirme: Deltoid, biseps ve bilek ekstansörleri gibi korunmuş kaslar dirençli egzersizlerle güçlendirilir.
• Gövde kontrolü ve oturma dengesi: Tekerlekli sandalyede ve yatak kenarında denge çalışmaları yapılır.
• Transfer ve tekerlekli sandalye eğitimi: Kaydırma tahtasıyla geçişler, rampada ve engebeli zeminde sandalye kullanımı çalışılır.
• Fonksiyonel elektrik stimülasyonu (FES): Felçli kaslarda kasılma oluşturarak kas kütlesini korumaya ve dolaşımı desteklemeye yönelik uygulanır.
• Tilt masada ayakta durma: Ortostatik hipotansiyona karşı vücut kademeli olarak dik konuma alıştırılır.

T6 ve üzerindeki lezyonlarda otonomik disrefleksi riski bulunur; ani tansiyon yükselmesi, zonklayıcı baş ağrısı ve yüzde terleme bu tablonun işaretleridir. Fizyoterapist seans boyunca bu belirtileri izler, ortaya çıktıklarında egzersizi durdurur ve hekim desteğine yönlendirir.

Quadripleji Fizyoterapisinde Seans Süresi ve Program Uzunluğu

Hastanede yatılan erken dönemde rehabilitasyon genellikle her gün yapılır; taburculuk sonrası ayaktan dönemde haftada üç ila beş seans yaygın bir sıklıktır. Bir seans çoğunlukla 45-60 dakika sürer, ancak solunum kapasitesi düşük olan kişilerde yorgunluğa göre bölünmüş kısa seanslar tercih edilir. Nörolojik toparlanmanın en belirgin görüldüğü dönem ilk 6-12 ay kabul edilse de quadripleji rehabilitasyonu çoğu zaman yıllara yayılan bir süreçtir. İlerleme hızı lezyonun tam ya da eksik oluşuna göre kişiden kişiye değişir.

İlk değerlendirmede manuel kas testi, duyu muayenesi, Modifiye Ashworth Ölçeği ile spastisite ölçümü, eklem açıklığı ölçümü ve deri kontrolü yapılır. Günlük yaşamdaki bağımsızlık düzeyi SCIM veya FIM gibi ölçeklerle kaydedilir. Bu görüşmeye hekim raporunuzu, MR sonuçlarınızı ve varsa ameliyat notlarınızı götürmeniz planlamayı hızlandırır. Bakım veren aile üyelerinin transfer ve pozisyonlama tekniklerini öğrenmesi de programın bir parçasıdır.

Ankara'da Quadripleji İçin Fizyoterapist Seçerken Nelere Bakılmalı?

Omurilik yaralanması rehabilitasyonu, genel ortopedik fizyoterapiden farklı bir deneyim gerektirir. Profilleri karşılaştırırken nörolojik rehabilitasyon alanındaki eğitimlere, omurilik yaralanmalı bireylerle çalışma deneyimine ve FES gibi cihazların kullanımına bakmanız karar vermenizi kolaylaştırır. Klinik seçiyorsanız rampa, geniş kapı, asansör, yüksekliği ayarlanabilen tedavi yatağı ve tilt masa bulunup bulunmadığını sormanız önemlidir.

Platformda Ankara'daki uzmanlar en çok Çankaya, Yenimahalle ve Etimesgut ilçelerinde yoğunlaşır; haftada birkaç kez seansa gidileceği için yaşadığınız yere yakın bir bölge seçmek yorgunluğu ve transfer sayısını azaltır. Ulaşımın zorlaştığı dönemlerde evde seans da seçenekler arasındadır. Ateş, yeni gelişen güçsüzlük, idrar yolu sorunları veya iyileşmeyen bir basınç yarası fark ettiğinizde fizyoterapiye devam etmeden önce hekiminize başvurun.