İstanbul'da diz kireçlenmesi fizyoterapisti

Diz kireçlenmesi (gonartroz), diz eklemindeki kıkırdağın zamanla incelip aşınması ve eklem kenarlarında osteofit denen kemik çıkıntılarının oluşmasıyla ilerleyen kronik bir eklem hastalığıdır. Fizyoterapi; dizi taşıyan kasları güçlendirir, eklem açıklığını korur ve günlük yükü yeniden düzenler. Böylece ağrıyla başa çıkmayı ve yürüme kapasitesini sürdürmeyi hedefler. Tanıyı ise ortopedi ya da fiziksel tıp hekimi muayene ve gerektiğinde röntgen ile koyar.

Diz Kireçlenmesi Neden Olur ve Kimlerde Görülür?

Kireçlenme tek bir nedene bağlı değildir; kıkırdağın onarım kapasitesini aşan mekanik yük ve biyolojik yatkınlık birlikte rol oynar. Belirgin bir neden olmadan yaşla ortaya çıkan tipe primer, önceki bir hasarın ardından gelişene sekonder kireçlenme denir. Başlıca risk etkenleri şunlardır:

• İleri yaş: Kıkırdağın su tutma ve esneklik özelliği azalır.
• Fazla kilo: Merdivende ve yokuşta dize binen yük, vücut ağırlığının birkaç katına çıkar.
• Eski yaralanmalar: Menisküs yırtığı veya ön çapraz bağ hasarı eklemin yük dağılımını bozar.
• Dizilim bozuklukları: O bacakta iç kompartman, X bacakta dış kompartman daha hızlı aşınır.
• Menopoz sonrası dönem ve ailesel yatkınlık: Kadınlarda sıklık belirgin şekilde artar.
• Sık diz çökme ya da ağır kaldırma gerektiren işler.

Diz Kireçlenmesinin Belirtileri Nelerdir?

Şikâyetler genellikle yıllar içinde, dalgalı bir seyirle artar. Dönem dönem alevlenmeler, araya giren sakin haftalar tipiktir:

• Yürümeye başlarken hissedilen, birkaç adımdan sonra azalan ilk adım ağrısı
• Gün boyu yük bindikçe akşama doğru yoğunlaşan sızı
• Merdiven inerken ve alçak sandalyeden doğrulurken belirginleşen zorlanma
• Dizi bükerken duyulan veya hissedilen çıtırtı (krepitasyon)
• Hareketsiz kalınan dönemlerin ardından genellikle yarım saatten kısa süren tutukluk
• Eklem içinde sıvı artışına bağlı şişlik ve dolgunluk hissi
• İleri evrede dizin tam düzleşmemesi, çömelememe ve bacak şeklinde değişim

Fizyoterapi Diz Kireçlenmesinde Nasıl Yardımcı Olur?

Programın merkezinde kuadriseps kuvvetlendirme yer alır. Ön uyluk kası, her adımda eklemi karşılayan bir amortisör gibi çalışır; bu kas zayıfladığında hem ağrı hem de dizin boşalma hissi artar. Çalışmalar sırtüstü düz bacak kaldırma ve izometrik sıkma gibi yük bindirmeyen pozisyonlarda başlar, ilerledikçe yarım çömelme ve basamak çalışmalarına geçilir.

Eklem mobilizasyonu, fizyoterapistin elleriyle uyguladığı kontrollü kaydırma hareketlerinden oluşur. Kısıtlanmış bükme ve düzleştirme açısını artırmak ve sertlik hissini hafifletmek amacıyla kullanılır. Yürüyüş ve merdiven eğitimi, adım uzunluğunu ve topuk temasını düzenler. Merdivende sağlam bacakla çıkıp ağrılı bacakla inme kuralını öğretir; baston gerekiyorsa ağrılı dizin karşı elinde kullanılması gösterilir.

Seanslar arasındaki günlerde yapılanlar da sonucu belirler. Aktivite düzenlemeleri kapsamında uzun süre diz çökme ve alçak koltuk gibi zorlayıcı alışkanlıklar azaltılır. Bunların yerine bölünmüş yürüyüşler, sabit bisiklet ve su içi egzersiz önerilir.

İlk görüşmede hekim raporu ve görüntüleme bulguları incelenir. Ardından gonyometreyle diz açısı ölçülür, kas kuvveti test edilir ve sandalyeden kalkma ile tek ayak denge gibi işlevsel testler yapılır. Her buluşma çoğu zaman üç çeyrek saat ile bir saat arasında tutulur. Planlama genellikle haftada iki ya da üç görüşme üzerinden yapılır ve çoğu kişide altı ila sekiz haftalık bir dönemi kapsar. Bu süre, değerlendirme bulgularına ve kireçlenmenin evresine göre kişiye özel belirlenir.

İstanbul'da Diz Kireçlenmesi İçin Fizyoterapist Nasıl Seçilir?

Kireçlenme programı haftalarca süren düzenli katılım gerektirdiği için şehrin iki yakası arasında her seferinde uzun yol yapmak, sürekliliği zorlaştıran başlıca etkendir. Platformda uzmanların en yoğun bulunduğu ilçeler Üsküdar, Kadıköy ve Beşiktaş'tır. Bu ilçelere yakın oturanlar seçeneklerini daha geniş tutabilir; diğer bölgelerde ise yaşadığınız ya da çalıştığınız yere yakın bir klinik seçmek programa uyumu kolaylaştırır. Hareket kısıtlılığı belirginse evde seans da seçeneklerden biridir.

Profilleri karşılaştırırken şu noktalara bakmak karar vermenizi kolaylaştırır:

• Ortopedik rehabilitasyon ve özellikle diz sorunlarıyla ilgili deneyim
• İleri evrede ileride gündeme gelebilecek protez sonrası rehabilitasyona aşinalık
• Klinikte kuvvet çalışmasına uygun ekipman bulunması
• Ev egzersiz programını yazılı ya da görsel olarak verme yaklaşımı

Diz Ağrısında Ne Zaman Hekime Başvurmalı?

Bazı bulgular kireçlenmenin olağan seyrinin dışına çıkar ve fizyoterapiden önce hekim muayenesi gerektirir:

• Dizde aniden gelişen şişlik, kızarıklık ve ısı artışı, özellikle ateşle birlikte
• Dizin belirli bir açıda kilitlenmesi ya da bacağa hiç yük verilememesi
• Uykudan uyandıran, dinlenmeyle geçmeyen gece ağrısı
• Baldırda tek taraflı şişlik ve gerginlik
• Bacakta uyuşma veya belirgin güç kaybı
• Düşme ya da burkulma sonrası başlayan ağrı
• Birkaç haftalık egzersize rağmen hafiflemeyen, aksine artan şikâyetler