Ankara'da diz kireçlenmesi fizyoterapisti

Diz kireçlenmesi (gonartroz), diz eklemini kaplayan kıkırdağın yıllar içinde incelip aşınmasıyla gelişen, ağrı, tutukluk ve hareket kısıtlılığıyla seyreden dejeneratif bir eklem hastalığıdır. Tanıyı ortopedi ya da fiziksel tıp hekimi muayene ve görüntüleme bulgularına dayanarak koyar. Fizyoterapi ise dizi saran kasları güçlendirerek, eklem hareketini koruyarak ve günlük hareket alışkanlıklarını düzenleyerek eklem üzerindeki yükü yönetmeyi amaçlar.

Diz Kireçlenmesi Neden Olur, Kimlerde Daha Sık Görülür?

Eklem kıkırdağının kendi kan damarı yoktur; beslenmesini eklem sıvısından sağlar ve hasar gördüğünde kendini onarma kapasitesi sınırlıdır. Bu yüzden yıllar boyunca biriken mikro hasar, kıkırdak yüzeyinde pürüzlenmeye ve kemik uçlarında osteofit denilen çıkıntılara yol açar. Aşınma çoğunlukla dizin iç bölmesinde başlar, çünkü yürüyüş sırasında yükün büyük kısmı bu tarafa aktarılır; ilerledikçe bacakta O görünümü belirginleşir. Başlıca risk etkenleri şunlardır:

• İleri yaş ve menopoz sonrası dönem
• Fazla kilo; her ek kilo diz kıkırdağına binen basıncı artırır
• Daha önce yaşanmış menisküs, ön çapraz bağ veya diz kapağı yaralanmaları
• O bacak ya da X bacak gibi hizalanma farklılıkları
• Uzun süre diz çökmeyi veya ağır kaldırmayı gerektiren işler
• Ailesel yatkınlık ve uyluk kaslarındaki zayıflık

Diz Kireçlenmesi Belirtileri Nelerdir?

Şikâyetler genellikle yavaş başlar ve aylar içinde artar. Tipik tabloda şunlar görülür:

• Sabah kalkınca veya uzun oturduktan sonra ilk adımlarda tutukluk; çoğu zaman yarım saat içinde açılır
• Merdiven inerken ve yokuş aşağı yürürken belirginleşen ağrı
• Alçak koltuktan ya da tuvaletten kalkarken zorlanma
• Dizi bükerken hissedilen veya duyulan sürtünme sesi (krepitasyon)
• Yoğun kullanım sonrası şişlik ve sıcaklık hissi
• Dizi tam düzleştirememe ve yürüme mesafesinin kısalması

Ağrı nedeniyle hareketten kaçınmak zamanla kuadriseps kasını zayıflatır. Zayıflayan kas, adım sırasında oluşan darbeyi yeterince karşılayamaz ve eklem daha fazla zorlanır. Fizyoterapinin temel hedeflerinden biri bu kısır döngüyü kırmaktır.

Fizyoterapi Diz Kireçlenmesinde Hangi Yöntemlerle Uygulanır?

İlk görüşmede fizyoterapist hekim raporunu ve görüntüleme sonuçlarını inceler, ardından diz bükme ve düzleştirme açılarını gonyometreyle ölçer, uyluk ve kalça kaslarının kuvvetini test eder, yürüyüşü ve sandalyeden kalkışı gözlemler. Bu bulgular, programın hangi yöntemlere ağırlık vereceğini belirler:

• Kuadriseps kuvvetlendirme: Uyluğun ön kasını izometrik çalışmalardan başlayıp kademeli dirençli egzersizlere taşıyarak dizin şok emme kapasitesini artırmak için kullanılır.
• Eklem mobilizasyonu: Tutulmuş eklem yüzeylerine uygulanan kontrollü pasif hareketlerle kaybedilen bükme ve özellikle tam düzleştirme açısını geri kazanmayı hedefler.
• Yürüyüş ve merdiven eğitimi: Adım uzunluğunu ve ağırlık aktarımını düzeltir; merdivende sağlam bacakla çıkıp ağrılı bacakla inme kuralını ve gerekiyorsa bastonun karşı elde kullanımını öğretir.
• Aktivite düzenlemeleri: Yer sofrası, uzun süre diz çökme ve çok alçak oturma gibi zorlayıcı alışkanlıkların yerine dizi koruyan alternatifler belirlenir.

Bir uygulama oturumu çoğunlukla üç çeyrek saat ile bir saat arasında tamamlanır. Programlar sıklıkla haftada iki ya da üç gün olacak şekilde kurgulanır ve toplamda altı ile on iki hafta arasında sürer; seans günleri dışında yapılacak ev egzersizleri de programın parçasıdır. Kazanımların hızı kireçlenmenin evresine ve egzersize düzenli devama göre kişiden kişiye değişir.

Hangi Belirtiler Hekim Kontrolü Gerektirir?

Kireçlenme seyrinde bazı bulgular farklı bir soruna işaret eder ve fizyoterapiye başlamadan veya devam etmeden önce hekim değerlendirmesi gerektirir:

• Dizde ani şişlik, kızarıklık ve buna eşlik eden ateş
• Dizin kilitlenmesi ya da yürürken boşalma hissi
• Üç haftayı aşan ve egzersize rağmen azalmayan ağrı
• Geceleri uykudan uyandıran ağrı
• Baldırda şişlik, gerginlik ve hassasiyet
• Bacağa yayılan uyuşma veya kuvvet kaybı

Ankara'da Diz Kireçlenmesi İçin Fizyoterapist Seçerken Nelere Bakılmalı?

Ankara geniş bir alana yayılan çok ilçeli bir şehirdir ve platformda uzmanların en yoğun bulunduğu ilçeler Çankaya, Yenimahalle ve Keçiören'dir. Etimesgut, Sincan, Mamak veya Gölbaşı gibi ilçelerde yaşayanlar için yakınlık önemlidir, çünkü haftalara yayılan bir programda seanslara düzenli ulaşabilmek tedaviye devamı doğrudan etkiler. Merdiven kullanmakta zorlanan kişiler için evde seans da seçenekler arasındadır. Profilleri karşılaştırırken şu ayrıntılara bakmak karar vermeyi kolaylaştırır:

• Ortopedik rehabilitasyon ve diz eklemi üzerine deneyim
• İleri yaş grubuyla ve eşlik eden hastalıkları olan kişilerle çalışma geçmişi
• Ölçülebilir hedefler (eklem açısı, yürüme mesafesi) belirleyen bir değerlendirme yaklaşımı
• Yazılı ya da görselli ev egzersiz programı sunulup sunulmadığı