Sinir sıkışması fizyoterapisti

Sinir sıkışması, periferik bir sinirin çevresindeki disk, kemik, bağ, tendon veya kas tarafından baskıya uğramasıdır. Bu baskı sinirin beslediği bölgede uyuşma, karıncalanma, yanma, yayılan ağrı ve kas güçsüzlüğü yapar. Tanıyı hekim koyar. Fizyoterapi ise baskıyı artıran mekanik faktörleri azaltmayı, sinirin hareketliliğini ve kas dengesini yeniden kurmayı hedefler.

Sinir Sıkışması Nedir ve Vücudun Hangi Bölgelerinde Görülür?

Sinirler, omurilikten çıkıp kollara ve bacaklara uzanırken dar kanallardan ve kas aralarından geçer. Baskı en sık bu dar geçiş noktalarında oluşur. Baskının yerine göre farklı tablolar ortaya çıkar:

• Karpal tünel sendromu: Median sinir bilekte sıkışır. Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma olur ve gece uykudan uyandırması tipiktir.
• Kubital tünel sendromu: Ulnar sinir dirsekte, iç çıkıntının arkasında baskı altında kalır. Yüzük ve serçe parmakta his kaybı görülür.
• Servikal radikülopati: Boyun omurlarından çıkan sinir kökü sıkışır. Ağrı omuz, kol ve parmaklara yayılır.
• Lomber radikülopati (siyatik): Bel bölgesindeki sinir kökleri etkilenir. Kalçadan bacağa ve ayağa inen ağrı oluşur.
• Diğer tuzak nöropatiler: Torasik çıkış sendromu, piriformis sendromu, dizin dış yanındaki peroneal sinir sıkışması ve ayak bileğindeki tarsal tünel sendromu bu gruptadır.

Sinir Sıkışmasının Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir?

Omurgadaki sıkışmaların başlıca nedeni disk hernisi (fıtık) ve yaşa bağlı kireçlenmedir. Kireçlenme, sinirin çıktığı deliği daraltır; buna foraminal darlık denir. Kol ve bacaklardaki sıkışmalarda ise başka etkenler öne çıkar. Bileği tekrar tekrar büken işler, dirseği uzun süre sert yüzeye dayamak ve bacak bacak üstüne atmak bunlara örnektir. Diyabet, hipotiroidi, romatoid artrit ve gebelikteki ödem de sinirin baskıya duyarlılığını artırır.

Şikâyetler sinirin hangi liflerinin etkilendiğine göre ayrışır. Duyu lifleri etkilendiğinde iğnelenme, uyuşma ve elektrik çarpması tarzı ağrı belirgindir. Motor lifler etkilendiğinde kavrama gücünde azalma, elden cisim düşürme veya ayak ucunu kaldıramama görülür. Belirli bir pozisyonda artan ve pozisyon değişince hafifleyen şikâyet, mekanik bir baskıya işaret eder. Kesin ayrımı hekim, muayene ile birlikte EMG (sinir iletim çalışması) veya MR gibi tetkiklerle yapar.

Sinir Sıkışmasına Ne İyi Gelir? Günlük Yaşamda Uygulanabilecek Öneriler

Sinire binen basıncı gün içinde azaltmak, tedavinin en az seanslar kadar önemli bir parçasıdır. Uygulaması kolay ve etkili adımlar şunlardır:

• Bileği nötr tutun: Klavye ve fare kullanırken bilek ön kolla düz bir çizgide olmalı, yukarı bükülmemelidir. Gece bileği kıvırarak uyumak karpal tünel basıncını artırır. Hekim önerirse gece ateli bu pozisyonu korur.
• Ekranı göz hizasına getirin: Telefona ve dizüstü bilgisayara öne eğilerek bakmak boyun sinir köklerine yük bindirir. Ekranı yükseltin ve 30-45 dakikada bir kalkıp omuzlarınızı geriye doğru çevirin.
• Dirsek ve diz baskısından kaçının: Dirseğinizi masa kenarına veya araç camına dayamayın. Uzun süre bacak bacak üstüne oturmayın; bu duruş fibula başında peroneal siniri sıkıştırır.
• Yük kaldırırken belinizi koruyun: Dizleri bükerek kaldırın ve yükü gövdeye yakın tutun. Belden dönerek taşımaktan kaçının.

Sıcak uygulama kas spazmına bağlı gerginliği gevşetebilir. Ani başlayan ve şişlik eşlik eden durumlarda kısa süreli soğuk uygulama tercih edilir.

Fizyoterapide Sinir Sıkışması Tedavisi: Hangi Yöntemler Kullanılır?

Fizyoterapist, hekimin tanısı doğrultusunda bir değerlendirme yapar. Bu değerlendirmede duruşu, eklem hareket açıklığını, kas kuvvetini ve sinir germe testlerine verilen yanıtı inceler. Program bu bulgulara göre kurulur. Sık kullanılan yöntemler şunlardır:

• Nöral mobilizasyon (sinir kaydırma egzersizleri): Sinirin çevre dokular içinde serbestçe kaymasını sağlayan, kontrollü ve ağrısız hareket dizileridir.
• Manuel terapi: Eklem mobilizasyonu ve yumuşak doku teknikleriyle boyun, bel veya bilekteki hareket kısıtlılığı giderilir.
• Terapötik egzersiz: Derin boyun fleksörleri, skapula çevresi ve gövde stabilizasyon kasları güçlendirilerek baskıyı artıran yük dağılımı düzeltilir.
• Elektroterapi: Ağrı kontrolü için TENS, kas gevşemesi için yüzeyel ısı veya terapötik ultrason gibi ajanlar destekleyici olarak kullanılır.
• Postür ve ergonomi eğitimi: Çalışma, uyku ve günlük aktivite pozisyonları sinirin rahatlayacağı biçimde yeniden düzenlenir.

Bir seans çoğunlukla 45-60 dakika sürer. Programlar genellikle haftada 2-3 seans sıklığında ve birkaç haftalık dönemler halinde planlanır. Seanslar klinikte veya evde yapılabilir. Seans aralarında verilen ev egzersizlerinin düzenli yapılması, ilerlemenin hızını belirleyen başlıca etkenlerden biridir. İyileşme süresi baskının şiddetine ve süresine göre farklılık gösterir. Uzun süredir devam eden güçsüzlükte toparlanma daha yavaş olabilir.

Doğru Fizyoterapisti Seçmek ve İlk Değerlendirmede Neler Olur?

Sinir sıkışmasında uzmanın ortopedik ve nörolojik rehabilitasyon deneyimi önemlidir. Özellikle manuel terapi ve nöral mobilizasyon alanındaki eğitimi belirleyici bir kriterdir. Bu sayfada listelenen fizyoterapistlerin profillerinde uzmanlık alanlarını, eğitim geçmişlerini ve klinik ya da evde hizmet seçeneklerini karşılaştırabilirsiniz. Bu karşılaştırma, şikâyetinizin bölgesine uygun deneyime sahip birini seçmenize yardımcı olur. İlk görüşmeye varsa hekim raporunuzu, EMG ve MR sonuçlarınızı yanınızda götürün. Şikâyetin hangi saatlerde ve hangi hareketlerle arttığını önceden not etmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Sinir Sıkışmasında Ne Zaman Hemen Hekime Başvurmalı?

Bazı belirtiler sinire acil müdahale gerektirecek düzeyde baskı olduğunu gösterir. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurun:

• İdrar veya dışkı kontrolünde bozulma, kasık ve iç bacakta uyuşma (kauda equina sendromu şüphesi)
• Günler içinde artan kas güçsüzlüğü, ayak düşüklüğü veya elde belirgin kas erimesi
• Düşme veya kaza sonrası başlayan yayılan ağrı
• Ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da geceleri dinlenmeyle geçmeyen ağrı

Bu işaretler yoksa bile birkaç hafta içinde hafiflemeyen uyuşma ve ağrı için hekim değerlendirmesi gerekir. Fizyoterapi, bu değerlendirmenin ardından yönlendirmeyle başlanması en uygun yaklaşımdır.