Ortopedik fizyoterapi, kemik, eklem, bağ, tendon ve kaslardan oluşan hareket sisteminde yaralanma, ameliyat veya yıpranma sonrası oluşan kayıpları kademeli yükleme ve hedefli tekniklerle gidermeye çalışan fizyoterapi alanıdır. Tanıyı ortopedi hekimi koyar. Fizyoterapist bu tanıyı ve kendi hareket ölçümlerini temel alarak egzersiz ile elle uygulanan tekniklerden oluşan, iyileşme evresine uygun bir program hazırlar.
Ortopedik Rehabilitasyon Nedir, Hangi Durumları Kapsar?
Ortopedik rehabilitasyon terimi, ortopedik fizyoterapiyle çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Vurgulanan nokta, dokunun iyileşme takvimine saygı göstermektir: kırık hattı kaynarken, onarılan tendon ya da bağ güçlenirken eklemin ne zaman ve ne kadar yükleneceği evre evre belirlenir. Bu yaklaşımın uygulandığı başlıca durumlar şunlardır:
- Alçı, atel ya da plak-vida ile tedavi edilen el bileği, ayak bileği ve kalça kırıkları
- Total diz ve kalça protezi ameliyatları
- Diz bağı rekonstrüksiyonu ve menisküs onarımı
- Rotator manşet yırtığı ile donuk omuz
- Diz ve kalçada kireçlenme (osteoartrit)
- Aşil tendinopatisi ve tenisçi dirseği gibi aşırı kullanım sorunları
Ortopedik Fizyoterapi Programında Hangi Teknikler Yer Alır?
Programın merkezinde egzersiz terapisi bulunur. İlk aşamada kas, eklemi hareket ettirmeden kasıldığı izometrik çalışmalarla uyandırılır. Ardından direnç bantları ve ağırlıklarla kuvvet, son olarak denge ve eklem pozisyon hissini (propriosepsiyon) geliştiren görevler eklenir.
Eklem mobilizasyonu, uzun süre alçıda kalmış ya da ameliyat sonrası sertleşmiş eklemlerde kapsülün esnekliğini geri kazandırmak için kullanılır. Fizyoterapist, eklem yüzeylerine derecelendirilmiş kaydırma ve çekme hareketleri uygular. Manuel terapi kapsamındaki yumuşak doku teknikleri ise ameliyat izi çevresindeki yapışıklıkları ve koruma amaçlı oluşan kas gerginliğini hedef alır.
Soğuk uygulama, cerrahi sonrası ilk günlerde ve akut zorlanmalarda şişliği ve ağrıyı sınırlamak için tercih edilir. Sıcak uygulama ise kronik sertlikte, egzersiz öncesinde dokuyu hareketlenmeye hazırlamak amacıyla kullanılır.
Seans Süresi ve Program Uzunluğu Neye Göre Belirlenir?
Bir seans çoğunlukla 45 dakika ile bir saat arasında tutulur. İlk görüşme ölçümler nedeniyle daha uzun sürer. Seans sıklığı iyileşme evresine göre değişir: Protez ya da bağ ameliyatını izleyen ilk haftalarda seanslar haftada iki ya da üç kez yoğunlaşır. Kuvvet ve hareket açıklığı arttıkça aralık açılır ve sorumluluk ev egzersizlerine geçer.
Toplam süre, cerrahın protokolüne, özellikle yük verme kısıtlamalarına ve kişinin başlangıç düzeyine bağlıdır. Kireçlenme gibi ameliyatsız sorunlarda program çoğunlukla birkaç haftayla sınırlı kalır. Protez veya bağ cerrahisinde ise süreç aylara yayılabilir. Kesin süre, değerlendirme bulgularına göre planlanır ve kişiden kişiye değişir.
Çanakkale'de Ortopedik Fizyoterapist Seçerken Nelere Bakmalısınız?
Çanakkale ili Boğaz'ın iki yakasına yayılır. Platformda uzmanların en çok bulunduğu ilçeler Gelibolu, Merkez ve Eceabat'tır. Bu dağılım, hem Anadolu yakasındaki kent merkezinde hem de Gelibolu Yarımadası'nda seçenek bulunduğunu gösterir. Biga, Çan, Ezine veya Lapseki'de yaşıyorsanız, sık seans gerektiren erken dönemde yakınlık önemli bir ölçüttür. Karşı yakadan feribotla gelecekseniz bu geçiş süresini de planınıza katmanız gerekir. Profilleri karşılaştırırken şu noktalar karar vermeyi kolaylaştırır:
- Geçirdiğiniz ameliyat türünde, örneğin protez veya omuz cerrahisi sonrasında rehabilitasyon deneyimi
- Manuel terapi gibi lisans sonrası alınan eğitimler
- Kuvvet ve denge çalışmalarına uygun ekipman
- Profilde belirtilen hizmet bölgesinin yaşadığınız ilçeyi kapsaması
İlk Değerlendirmede Sizi Neler Bekler?
İlk görüşmeye epikriz, ameliyat notu ve röntgen ya da MR raporlarınızı getirmeniz, fizyoterapistin hekim tanısıyla uyumlu bir plan kurmasını sağlar. Değerlendirmede eklem açısı gonyometreyle ölçülür, kas gücü elle test edilir ve şişlik çevre ölçümüyle kayda geçirilir. Yürüyüş ve basamak çıkma gibi fonksiyonel görevler de gözlemlenir. Bu veriler sonraki seanslarda ilerlemeyi karşılaştırmak için başlangıç noktasıdır.
Ameliyat bölgesinde artan kızarıklık, yara akıntısı, ateş ya da baldırda ani şişlik ve ağrı fark ederseniz fizyoterapiye ara verip vakit kaybetmeden hekiminize başvurun.